Heilsa og vælvera
Folat, eisini kent sum B9-vitamin, er eitt týdningarmikið vitamin, sum kroppurin hevur tørv á fyri at framleiða DNA, mynda frískar reyðar blóðplátur, og stuðla undir vanligan vøkstur og býting av kyknunum.
Menniskjakroppurin kann ikki sjálvur framleiða nóg mikið av folati. Tí mugu vit fyrst og fremst fáa tað gjøgnum matin.
Bakteriur í tarmunum kunnu framleiða smáar nøgdir av folati, men hetta er vanliga ikki nóg mikið til at nøkta tørvin hjá kroppinum. Tí eru matvørur, sum innihalda nógv folat, ein týdningarmikil kelda.
Góðar keldur til folat eru millum annað:
Grønt blaðgrønmeti
Bønir og linsur
Asparges
Avokado
Súrepli og aðrir sitrusfruktir
Vitaminríka morgunkorn og aðrar styrktar kornvørur
Um kroppurin ikki fær nóg mikið av folati, kann tað føra til folatmangul. Ein týdningarmikil avleiðing kann vera megaloblastisk blóðmangul, har kroppurin framleiðir óvanliga stórar og illa mentar reyðar blóðplátur.
Vanlig tekin um folatmangul kunnu vera:
Møði og máttleiki
Blek húð
Andaneyð
Høvuðpína
Sár ella hovin tunga
Munnsár
Tørvurin á folati økist eisini tá ein gongur við barni, tí folat hevur stóran týdning fyri skjóta kyknubýting og menning av fostrinum.
Ein fjølbroyttur kostur við nógvum folatríkum matvørum er tí týdningarmikil. Eisini kan vitaminið fáast sum kostískoyti.