Møgulig námsvinna eftir havbotnsmineralum norðan fyri Føroyar kann raka eitt umhvørvi, sum vit enn vita ov lítið um. Tað er kjarnin í frágreiðingini hjá Jarðfeingi um havbotnsmineral á føroyska landgrunninum.
Frágreiðingin staðfestir, at lívið í djúphavinum hevur virði, hóast tað ikki verður troytt sum tilfeingi í dag. Tí má ein møgulig avgerð um leiting ella útvinning byggja á vitan um lívið á staðnum og um, hvussu námsvinna kann ávirka tað.
Ókend vistskipan kann verða órógvað
Vandin er serliga knýttur at sjálvum arbeiðsháttinum. Tá ið mineral verða tikin upp, kann havbotnurin fáa skaða, og sediment kann verða rótað upp. Slíkt kann køva lív á botninum ella órógva djór og fisk í økinum.
Í royndum við útvinning í Japan vóru smærri verur komnar fyri seg aftur eftir tvey ár. Størri verur tyktust tó framvegis vera ávirkaðar trý ár seinni. Tað vísir, at árinini kunnu vara leingi.
Skaðin kann minkast, men ikki strikast út
Frágreiðingin vísir ikki á nakra einfalda loysn. Tað ber at avmarka skaða við betri tøkni, neyvari kortlegging, friðaðum økjum og greiðum treytum fyri útláti og aðrari ávirkan.
Men grundarlagið má koma fyrst. Jarðfeingi mælir tí til, at vitan um lívið í økinum verður fingin til vega, áðrenn støða verður tikin.
Eisini verður mælt til, at friðing byggir á lív og umhvørvi, og at greiðar treytir verða settar, um loyvi nakrantíð verða givin.
Tí er spurningurin ikki bara, um mineral eru har. Spurningurin er eisini, hvat kann verða mist.
