Vísindafólk fylgja neyvt við einum stórum øki við óvanliga køldum sjógvi í Norðuratlantshavi, kallað kaldi bletturin, sum liggur sunnan fyri Grønland og nærhendis Íslandi.

Fyribrigdið er serligt, tí hetta er eitt av fáu havøkjum í heiminum, har hitin er lækkaður, hóast havhitin annars hækkar kring allan heim.

Granskarar halda, at kaldi bletturin kann hava samband við broytingar í Atlantshavsrásini (AMOC), sum er eitt víðfevnt kervi av havstreymun, sum flyta heitan sjógv úr hitabeltinum norðureftir móti Evropa og Arktis.

Um henda rásin viknar, kann minni hiti røkka Norðuratlantshavinum, og tað kann føra til kaldari sjógv á økinum.

Ein nýggj kanning bendir á, at kuldin í størri mun stavar frá minkandi hitaflutningi í havinum, heldur enn broytingum í luftini. Hetta styrkir stúranina um, at AMOC-havstreymurin kann vera við at vikna.

Vísindafólk ávara um, at ein framhaldandi veikjan kann fáa stórar avleiðingar fyri veðurlag, regn, havstøðu og lívið í havinum báðu megin Atlantshavið.

Málið hevur serligan áhuga fyri londini í Norðuratlantshavi, harímillum Føroyar, Ísland, Grønland og Noreg. Havhitin hevur stóran týdning fyri fiskivinnu, lívmargfeldi í havinum og veðurlagið á longri sikt. Broytingar í havstreymunum kunnu eisini ávirka ferðingina hjá fiskasløgum og harvið týdningarmiklar fiskivinnur.

Hóast fleiri kanningar vísa tekin um eina spakuliga veikjan í AMOC, leggja granskarar dent á, at óvissa framvegis er um gongdina. Nýggjar greiningar hava sett spurnartekin við, hvussu nógv havstreymurin í veruleikanum er viknaður, og vísa á, at náttúrlig sveiggj og broytingar í luftlagnum eisini kunnu hava ávirkan.

Hóast vísindaliga kjakið eru flestu serfrøðingar samdir um, at Norðuratlantshavið er eitt av týdningarmestu økjunum at fylgja við í, tá ið talan er um veðurlagsbroytingar.

Kaldi bletturin verður í vaksandi mun mettur sum ein týðandi ábending um, hvussu havið reagerar upp á globala upphiting, og kann geva ábendingar um framtíðar broytingar í veðurlagsskipanini hjá jørðini.